Culinair Atelier ID

Hoe kunnen twee wijnen, die van dezelfde druif gemaakt zijn toch zo verschillend zijn? Neem nu de gerenommeerde Barolowijn en zijn iets minder befaamde broertje Barbaresco. Ze worden allebei voor 100% uit Nebbiolo gemaakt en toch zijn het twee verschillende wijnen. 

De kwaliteit van wijn wordt bepaald door verschillende elementen en dat begint al bij de wijnstok. De ondergrond, de hoogteligging, het (micro)klimaat, de hellingsgraad van de wijngaarden, de oriëntatie, etc. zijn allemaal verantwoordelijk voor wat u uiteindelijk in uw glas proeft. Ook de samenstelling van de ondergrond is belangrijk, want hieruit halen de wortels alle voedingsstoffen die significant zijn voor de aroma’s. Het klinkt logisch dat een chardonnay uit Bourgogne daarom helemaal anders is dan bijvoorbeeld eentje uit Californië of Australië. Het wordt wel een beetje ingewikkelder wanneer één druif twee verschillende wijnen oplevert, terwijl de wijngaarden op slechts een boogscheut van elkaar liggen.

Zo, komen Barolo en Barbaresco allebei uit Noordwest-Italië, meer bepaald uit de Langhe een streek in het zuiden van Piemonte. Zoals de naam Piemonte zelf zegt is deze streek ‘gelegen aan de voet van de bergen’ (Piedmont), in dit geval de Alpen. De situering van Piemonte speelt een belangrijke rol voor het bepalen van de wijnkwaliteit. In het noorden en het westen begrensd door de Alpen en in het zuiden door de Alpi Ligure geniet deze regio van een continentaal klimaat wat uiterst gunstig is voor de groei van de Nebbiolo. Men kent er doorgaans een lange en milde herfst met veel laaghangende mist en waarschijnlijk dankt de druif zijn naam daarom aan het Latijnse woord Nebia (mist). De Nebbiolo met zijn taaie schil, hoge zuurtegraad en veel tannine kan in alle rust rijpen om vervolgens midden tot eind oktober of zelfs in november geoogst te worden. Ook de ondergrond in Langhe is bijzonder geschikt om deze druif, die buiten Italië nauwelijks wordt aangeplant, goed te laten gedijen. Nochtans verschilt die ondergrond zelfs al binnen het barologebied. Men spreekt enerzijds van een ‘tortoonse’ (Tortoniano) bodem, die zachtere en elegantere wijnen voortbrengt en anderzijds van een ‘helvetische’ (Elveziano) bodem, die verantwoordelijk is voor meer gestructureerde en tanninehoudende wijnen, dat is ook zo voor Barbaresco.

Het verschil tussen Barolo en Barbaresco heeft o.a. te maken met de ligging van de wijngaarden. Die van Barbaresco liggen iets minder hoog (tussen 180 en 320 m hoogte) dan die in het Barologebied (tussen 200 en 450 m hoogte). Het (micro)klimaat in Barbaresco is droger en warmer, waardoor de druiven sneller rijpen en een minder hoog suikergehalte hebben. Ondanks dat de ondergronden op elkaar lijken, gedijen de Barbarescowijnstokken op een zanderige bodem met meer zink en koper dan in Barolo, waar meer mangaan in de ondergrond zit. Door tal van deze kleine nuances ontstaat er een diversiteit aan smaken. Het barbarescogebied strekt zich uit over enkele gemeenten met nog eens elk zijn eigen minimale bodemverschillen en opnieuw wijken de wijnen van elkaar. Die uit Barbaresco zijn relatief licht, aromatisch en met een goede structuur. In Neive worden eerder krachtige, tanninerijke wijnen gemaakt en in Treiso lichte met veel verfijning.

Zowel Barbaresco- als Barolowijnen zijn DOCG wijnen (denominazione di origine controllata e garantita) en horen daarom aan strenge wettelijke normen te voldoen. De wijnen moeten uit 100% Nebbiolo bestaan en de opbrengst is beperkt tot 8000 kilo druiven per hectare. Barolo moet 2 jaar op vat (hout) rijpen, bij Barbaresco is dat één jaar, maar de voorgeschreven flesrijping is voor beide één jaar. Verder is de kwaliteit van de wijn uiteraard ook afhankelijk van de vinoloog, de ene hanteert liever traditionele technieken terwijl de andere kiest voor een moderne werkwijze (kortere fermentatie, rijping op barrique, etc.). Omdat Nebbiolo erg veel tannine bevat hebben de wijnen een lange rijping nodig, jong zijn ze behoorlijk hard en amper te drinken. Het is aangeraden om een fles Barolo minstens vijf jaar te laten liggen (rijpen) alvorens hem te openen. Je kunt deze wijn immers tot 20 jaar bewaren. Barbaresco is iets vroeger op dronk, maar 4 à 5 jaar rijping op fles levert een zachtere wijn. In tegenstelling tot Barolo is de levensduur van Barbaresco slechts 10 à 15 jaar. Beiden wijnen komen het best tot hun recht wanneer ze ‘lucht’ krijgen, het is dus aangeraden om ze te decanteren. In het gezelschap van een stevige maaltijd zullen deze twee krachtige wijnen werkelijk schitteren.  

Het is misschien nog interessant om weten dat je aan de etiketten kunt aflezen van welke percelen de druiven afkomstig zijn. Wanneer er ‘sorì’ staat wil dat zeggen ‘zuidwaarts gericht’, ‘bricco’ betekent dan weer ‘bergkam’.

Zowel Barbaresco als Barolo behoren tot mijn favoriete wijnen. Het zijn niet meteen de meest toegankelijke wijnen omdat ze erg veel tannine bevatten, maar wie eenmaal de deugd van het geduld heeft ontdekt en kan wachten tot de wijnen op dronk zijn is beslist verkocht.   

Meer wijnwetenswaardigheden kunt u lezen bij mijn collega’s Vlaamse wijnbloggers.

Château sans pretention
Vinama
orbis
Alles proeven
Disaster of wine
Wijngerd
Avonturen van een wijnmens
Wijnblog
Wijnkennis
Winetasting 

Geraadpleegde lectuur:
Wijn – André Dominé – Könemann    
Larousse Wijnencyclopedie